หลายคนสงสัย! อ.เจษฎ์ เฉลยเอง ปรากฏการณ์ "รุ้งกินน้ำ 2 วงซ้อน" มีอยู่จริงหรือไม่?

วันที่ 11 พฤศจิกายน 2566 ดร.เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์ อาจารย์ประจำภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ให้ความรู้ผ่านรายการ “ชัวร์แน่ หรือแชร์มั่ว” ep.103 ตอน "รุ้งกินน้ำ 2 ชั้น มีอยู่จริงๆ จริงหรือ?"

หลังจากมีประชาชนหลายคนแสดงความสงสัย เกี่ยวกับกรณีที่มีข่าวเมื่อวันที่ 23 ส.ค. 2566 เวลา 18.20 น. ว่าเกิดปรากฏการณ์ "รุ้งกินน้ำขึ้น 2 วงซ้อนกัน" บริเวณด้านหน้าตึกไทยคู่ฟ้า ทำเนียบรัฐบาล หลังจากที่ฝนตกอย่างหนัก และเกิดขึ้นหลังมีพิธีรับพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้คุณเศรษฐา ทวีสิน เป็นนายกรัฐมนตรีคนที่ 30

โดย ดร.เจษฎา เปิดเผยว่าเรื่องนี้เป็น "เรื่องจริง" รุ้ง 2 ชั้น เกิดขึ้นได้จริง และเกิดขึ้นเรื่อยๆ เป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติที่สวย หาดูยาก แต่ก็ไม่ได้แปลกประหลาดมาก สัปดาห์ก่อนก็มีเกิดขึ้นให้เห็นเหมือนกัน บนทางด่วนหลังฝนตก ตอนขับรถกลับบ้าน

"รุ้งกินน้ำ 2 วงช้อนกัน" เกิดขึ้นได้อย่างไร ?

รุ้ง 2 ชั้น หรือรุ้งกินน้ำแบบ supernumerary rainbow เป็นรุ้งที่เกิดไม่บ่อยนัก โดยเกิดจากการหักเหของแสง 2 ครั้ง และสะท้อนออกมา 2 ครั้ง

โดยรุ้งตัวแรก ตัวที่อยู่ด้านล่าง จะเรียกว่า "รุ้งปฐมภูมิ" เป็นรุ้งที่เห็นเด่นชัด และจะสังเกตเห็นว่า แถบสีบนสุดจะเป็นสีแดง แถบสีล่างสุดจะเป็นสีม่วง

ส่วนรุ้งตัวที่สอง ตัวที่ซ้อนอยู่ด้านบน จะเรียกว่า "รุ้งทุติยภูมิ" มองไม่ค่อยชัดเท่าตัวแรก และจะสลับสีกัน โดยแถบสีแดงจะไปอยู่ด้านล่างสุด และแถบสีม่วงกลับมาอยู่ด้านบนสุด

การเกิดรุ้งกินน้ำ

ปรกติแล้ว รุ้งกินน้ำ (rainbow) เป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติ ซึ่งเกิดจากละอองน้ำในอากาศ หักเหแสงอาทิตย์ ทำให้เกิดแถบสเปกตรัม ดูเป็นเส้นอาร์ควงกลม เหนือพื้นผิวโลก

แสงอาทิตย์หรือรังสีที่ตามมองเห็น (Visible light) มีความยาวคลื่น 400 - 800 นาโนเมตร โดยที่แสงสีม่วง มีความยาวคลื่นสั้นที่สุดคือ 400 นาโนเมตร และแสงสีแดง มีความยาวคลื่นมากที่สุด

ภายหลังฝนตก มักจะมีละอองน้ำหรือหยดน้ำเล็กๆ ลอยอยู่ในอากาศ จะทำหน้าที่เสมือนปริซึม หักเหแสงอาทิตย์ ให้แยกออกเป็นสเปกตรัม 7 ช่วงสี ได้แก่ช่วงสีม่วง คราม น้ำเงิน เขียว เหลือง แสด และแดง

เนื่องจากในบรรยากาศหลังฝนตกมีละอองน้ำเล็กๆ ที่มองไม่เห็นแขวนลอยอยู่เป็นจำนวนมาก ละอองน้ำเล็กๆ เหล่านี้หักเหแสงอาทิตย์ มาเข้าตาของเราเป็นมุมที่แตกต่างกัน ลำแสงจากดวงอาทิตย์ที่ถูกหักเหเข้าสู่แนวสายตาเป็นมุม 40° - 42° จะปรากฏเห็นเส้นโค้งซึ่งเรียกว่า "รุ้งกินน้ำ"

การเกิดรุ้ง2ชั้น

ในบางครั้ง เราสามารถมองเห็นรุ้งกินน้ำ 2 ตัวได้พร้อมๆ กัน รุ้งกินน้ำตัวแรก อยู่ด้านล่างคือ "รุ้งปฐมภูมิ" ที่รู้จักกันทั่วไป (คือ มีแถบสีแดงอยู่บนสุด แถบสีม่วงอยู่ล่างสุด) รุ้งกินน้ำตัวที่ 2 จะอยู่ด้านบน เรียงลำดับสีกลับกัน (สีแดงไปยังสีม่วง จากข้างล่างขึ้นข้างบน) เรียกว่า "รุ้งทุติยภูมิ"

การที่เกิดรุ้งทุติยภูมิขึ้นมาได้นั้น เนื่องจากเกิดจากการหักเหแสงภายในหยดน้ำ 2 ครั้ง โดยถ้าแสงอาทิตย์ทำมุมกับหยดน้ำ แล้วหักเหเป็นมุม 52° เข้าสู่แนวสายตา ก็จะมองเห็นเป็นแสงสีม่วง แต่ถ้าแสงอาทิตย์ทำมุมกับหยดน้ำแล้วหักเหเป็นมุม 50° เข้าสู่แนวสายตา ก็จะมองเห็นเป็นแสงสีแดง

ด้วยเหตุนี้ รุ้งทุติยภูมิจึงปรากฏอยู่ทางด้านบน และมีสีสลับกันกับรุ้งปฐมภูมิ ทำให้เห็นเหมือนมีรุ้งกินน้ำเกิดขึ้น 2 ชั้นซ้อนกัน

อัลบั้มภาพ อ.เจษฎ์ เฉลยเอง "รุ้งกินน้ำ 2 วงซ้อน" ปรากฏการณ์วันแต่งตั้งนายกฯ "เศรษฐา" มีจริงหรือไม่? ภาพที่ 3 / 15

อ.เจษฎ์ เฉลยเอง "รุ้งกินน้ำ 2 วงซ้อน" ปรากฏการณ์วันแต่งตั้งนายกฯ "เศรษฐา" มีจริงหรือไม่?